نگهداری پیشگیرانه (PM) یک رویکرد فعالانه به جای واکنشی است. در این رویکرد، به جای منتظر ماندن برای خرابی و سپس تعمیر، با انجام سرویسهای دورهای منظم، از بروز مشکلات و توقفهای ناخواسته در خط تولید جلوگیری میشود . این کار نه تنها قابلیت اطمینان و ایمنی دستگاه را افزایش میدهد، بلکه با کاهش چشمگیر هزینههای تعمیرات اضطراری و افزایش بهرهوری، از نظر اقتصادی نیز به شدت مقرونبهصرفه است .
بر اساس مطالعات صنعتی، اجرای یک برنامه بازرسی و نگهداری منظم میتواند میزان خرابیهای مکانیکی را تا ۳۰ تا ۴۰ درصد کاهش داده و عمر مفید تجهیزات را تا حدود ۲۰ درصد افزایش دهد .
به فعالیتهایی مانند ارزیابی سیستم، سرویس کردن آن و تعمیر یا عوض کردن قطعات تجهیزات ، مدیریت نگهداری و تعمیرات یا نت میگویند. مدیریت نگهداری و تعمیرات شامل انواع مختلف دستگاهها میشود و آنها را نیز به طور کامل پوشش میدهد. با وجود اهمیت بیش از بیش این موضوع، مدیران سازمانها و شرکتهای مختلف ایران به آن توجه لازم را نمیکنند و از این بحث غافل میشوند که میتواند صدمات جبران ناپذیری اقتصادی را به بار بیاورد.
نگهداری و تعمیرات نیازمند تخصص یعنی تسلط بر دانش و تجربه بسیار زیاد می باشد و تنها محدود به روغنکاری یا کارهای جزیی مربوط به تجهیزات مختلف نمیشود. بلکه دارای گستردگی بسیاری است و به معنی پیشگیری از وقوع حوادث ناگوار و جبران ناپذیر در سازمان یا شرکت مربوطه است.
برای مدیریت نگهداری و تعمیرات چند سطح داریم؟
- نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه یا Prevent Maintenance
به مجموعه فعالیتهایی گفته میشود که به منظور پیشگیری از وقوع یک خرابی در تجهیزات یک سازمان، شرکت یا کارخانه انجام میشود. فعالیتهای پیشگیرانه میتوانند شامل هر دو مورد تعمیرات یا نگهداری باشند تا از وقوع یک نقص پیشبینی نشده جلوگیری کنند.
- نگهداری و تعمیرات پیش بینانه یا predative Maintenance
در این سطح از نگهداری و تعمیرات، باید بر اساس دادهها و اطلاعات آماری موجود، حدس زده شود که آیا تجهیز دچار نقص یا مشکل میشود یا خیر. این سطح فعالیت نت، مانند پیشگویی است و مدیر تعمیرات و نگهداری باید بتواند این احتمالات را به خوبی تشخیص دهد. این فعالیتها کمک میکنند تا بتوانید قبل از خرابی یک دستگاه یا تجهیز، جایگزینی مناسبی برایش بخرید یا آن را به موقع تعمیر کنید.
- نگهداری و تعمیرات اصلاحی یا Corrective Maintenance
هنگامی که یک تجهیز خراب میشود، چند اقدام مهم باید صورت گیرد که به مجموعه این فعالیتها نگهداری و تعمیرات اصلاحی میگویند:
الف) از سرایت خرابی یک تجهیز یا دستگاه به دیگر دستگاههای موجود در کارخانه یا شرکت جلوگیری شود. به این فعالیتها در اصطلاح فعالیتها یا موردهای فوتی میگویند. این موردهای با سرعت بسیار بالایی صورت میگیرند تا ضرر به حداقل ممکن خودش برسانند.
ب) بعد از انجام فعالیتهای فوتی، زمان درست کردن یا اصلاح میرسد. اینگونه فعالیتها با هدف تعمیر یا تعویض قطعه خراب موجود در دستگاه صورت میگیرد تا دستگاه یا تجهیز دوباره درست شود، به کار بیفتد و چرخه کار شرکت یا کارخانه تکمیل شود.
ج) بعد از تعمیر باید تجزیه و تحلیل کرد که چرا این قطعه دستگاه یا تجهیز خراب شده است و دلایل آن چه بوده است. این کار کمک میکند تا با فهمیدن علت به وجود آمدن خراب، در آینده از این مشکلات جلوگیری کرد. بعد از تجزیه و تحلیل نتایجی بدست میآید که در اصطلاح به آنها اقدامات اصلاحی میگویند و نشاندهندهی مشکلات فرآیندها و سیستم کاری کارخانه است که باعث به وجود آمدن چنین خرابی و مشکلی شده است.
د) بعد از مشخصشدن اقدامات اصلاحی، زمان آن است که این اقدامات بر روی دستگاه مورد نظر و دیگر دستگاههای موجود انجام شود تا دیگر شاهد چنین خرابیهایی و مشکلاتی نباشیم که باعث توقف کار سازمان، شرکت یا کارخانه موردنظر شود.
جرثقیل های سقفی نیز مانند هر تجهیز و دستگاهی نیاز به انجام بازدید دوره ایی یا به صورت اصولی انجام نگهداري پیشگیرانه (PM)داشته که این موضوع ضمن کاهش وقفه هاي ناخواسته بوجود آمده در امورات جاري شرکتها، باعث جلوگیری از گسترش خرابی ها و کاهش چشمگیر هزینه هاي تعمیراتی و افزایش قابلیت اطمینان و ایمنی دستگاه و همچنین انجام برنامه ریزي مناسب تعمیرات در زمان از پیش تعیین شده خواهد شد.
نگهداری پیشگیرانه (PM) جرثقیل های سقفی نیز متشکل از روش ها، فرم ها و دستورالعمل هایی است که به برنامه ریزی نگهداری و تعمیر اصلاحی یا اساسی، نحوه تامین قطعات یدکی و برنامه ریزی برای تامین نیروی انسانی لازم می پردازد. برنامه نگهداری پیشگیرانه (PM) باید به طور منظم مطابق با دستورالعمل شرکت سازنده جرثقیل اجرا شود. البته باید توجه داشت که آنچه توسط شرکت سازنده پیشنهاد می گردد، برنامه نگهداری و تعمیر پیشگیرانه است که به صورت دوره ای اجرا می شود و ممکن است جرثقیل بر اساس برنامه بازرسی نیازمند تعمیرات دیگری نیز باشد. تمام موارد نگهداری، تعمیر و تعویض باید در دفترچه مخصوص گزارش شود و توسط سرکارگر یا تعمیرکار تائید گردد. اسناد و مدارک نگهداری و تعمیر باید به نحو مناسب بایگانی شوند. پرسنل بخش نگهداری و تعمیر باید دانش کافی در مورد ماشین آلات داشته باشند و از خطرات محیط کار، آگاه باشند.
دوره انجام نگهداري پیشگیرانه (PM) با توجه به : کلاس کاری جرثقیل، اهمیت جرثقیل در سایت استفاده کننده ، قدمت جرثقیل و بررسی وضعیت تجهیزات آن ، برنامه های بازدید در بازه های زمانی به کارفرما پیشنهاد می گردد و در صورت توافق به اجرا بعد از هر بازدیدی، گزارشات شفاهی و مکتوب و کاملی از وضعیت جرثقیل و تجهیزات برقی، ابزار دقیقی و قطعات مکانیکی آن به نمایندگان کارفرما با ذکر آیتم های مورد نیاز به تعمیر ، فوریت انجام، تخمین مدت زمان لازم جهت تعمیر و همچنین برآورد مالی اولیه نیز ارائه خواهد شد.
| دوره بازرسی | اهداف و موارد کلیدی |
| روزانه (قبل از شروع کار) | هدف: اطمینان از ایمنی اولیه و عملکرد صحیح تجهیزات برای کار در آن روز . موارد کلیدی: وضعیت ظاهری قلاب (ترک، خمیدگی) و قفل ایمنی آن ، سیم بکسل (سایش، رشتههای شکسته) ، عملکرد صحیح کنترلهای آویز و حرکت در جهات درست ، تست سیستم ترمز ، بررسی نشت روغن یا هوا . |
| هفتگی | هدف: بررسی دقیقتر اجزای کلیدی و سیستمهای ایمنی . موارد کلیدی: بررسی مجدد سلامت قلاب و اتصالات ، وضعیت کابین اپراتور (در صورت وجود) ، عملکرد صحیح میکروسوئیچها و سیستمهای هشداردهنده . |
| ماهانه | هدف: ارزیابی عمیقتر اجزای مکانیکی، الکتریکی و هیدرولیکی . موارد کلیدی: وضعیت گیربکسها، قرقرهها و چرخها ، تست دقیق سیستم ترمز و عملکرد آن در شرایط مختلف ، بررسی کفایت و کیفیت روغنها و گریسها ، بازرسی چرخهای پل و کالسکه از نظر سایش یا ترک ، بررسی اتصالات الکتریکی و تابلو برق . |
| سه ماهه/شش ماهه | هدف: بررسی عملکرد سیستمهای کنترلی و وضعیت تجهیزات جانبی . موارد کلیدی: عملکرد صحیح سیستمهای کنترل موتور ، وضعیت سیستمهای خنککننده و روانکار ، بازرسی ریلها و باند جرثقیل از نظر تراز بودن و سایش . |
| سالانه | هدف: انجام یک بازرسی اساسی و جامع از کل جرثقیل . موارد کلیدی: بررسی سلامت و عملکرد کلیه قطعات مکانیکی و سازهای ، تست کامل سیستمهای الکتریکی و کنترلی ، بررسی انحراف و تراز کلی جرثقیل روی ریلها ، تعمیرات اساسی و تعویض قطعات فرسوده بر اساس یافتهها . |
ثبت و مستندسازی
تمام فعالیتهای بازرسی، نگهداری، تعمیر و تعویض قطعات باید در فرمها و دفاتر مخصوص ثبت و به طور منظم بایگانی شوند . این کار چند مزیت دارد:
- امکان پیگیری تاریخچه عملکرد و سرویسهای انجام شده بر روی جرثقیل فراهم میشود.
- به برنامهریزی دقیقتر برای سرویسهای آتی کمک میکند.
- در صورت بروز حادثه، این اسناد میتوانند به عنوان مدرکی دال بر رعایت اصول ایمنی و نگهداری مورد استفاده قرار گیرند .
جمعبندی و توصیه نهایی
نگهداری پیشگیرانه جرثقیلهای سقفی یک الزام حیاتی برای تضمین ایمنی، افزایش بهرهوری و کاهش هزینهها است. یک برنامه PM موفق شامل بازرسیهای روزانه تا سالانه، تمرکز بر اجزای کلیدی، رعایت دقیق نکات ایمنی و ثبت منظم فعالیتها میباشد. همواره توصیه میشود که برنامه نگهداری پیشگیرانه باید مطابق با دستورالعمل شرکت سازنده جرثقیل تدوین و توسط تیم متخصص اجرا و در صورت امکان توسط بازرس شخص ثالث برای دوره های حداکثر یکسال به صورت موازی انجام شود .
دیدگاه خود را بنویسید